donderdag 23 februari 2017

Focus op positief nieuws!


De Volkskrant berichtte woensdag 22-2 over een groeiende groep ‘nieuwsmijders’, mensen die er voor kiezen geheel of gedeeltelijk geen nieuws meer tot zich te nemen, om niet gedeprimeerd en gestrest te raken. http://www.volkskrant.nl/media/de-televisie-de-deur-uit-nieuws-mijden-omdat-je-er-naar-van-wordt~a4465935/ Ik snap dat goed: we zijn ons, denk ik, onvoldoende bewust van wat dat slechte nieuws met ons doet en met onze kijk op de wereld. 
Waarom lezen we eigenlijk negatief nieuws? Zo zijn we als diersoort geprogrammeerd: het is belangrijk te weten waar gevaar schuilt. Kunnen we daar bewuster mee omgaan, meer keus in maken?

Bovendien: wat is waarheid? Feitelijk schuilt achter elke redactionele keuze voor een artikel, hoe objectief geschreven ook, een subjectieve keuze. De negatieve framing door de media geeft ons een negatief wereldbeeld. Als ik mijn 88-jarige moeder dagelijks met de krant zie zitten, omdat ze vindt dat ze op de hoogte moet blijven, en hoor mopperen over wat ze leest, of haar afschuw hoor uitspreken, dan denk ik: ‘Ach, lieve mam, lees een tuinmagazine; aan je eigen tuinonderhoud kan je nog wat doen, aan de oorlog in Syrië niet.’

Ik probeer nieuws te lezen om mezelf te voeden met enerzijds informatie, maar toch vooral inspiratie. Voor mensen die dat ook willen heb ik positief nieuws. Onlangs heb ik een workshop-experiment gedaan met een groep mensen om te onderzoeken: waar valt jouw oog op in het nieuws? Dat zegt namelijk iets over die persoon. Vervolgens was de vraag om bewust te maken: wat doet dit bericht gevoelsmatig met je? En de laatste vraag was: vanuit welke behoefte neem jij dit nieuws tot je? Ik liet mensen negatieve nieuwsberichten uitzoeken en positieve (die veel moeilijker te vinden waren) en kwam tot de conclusie dat het dezelfde ‘nieuwsgaringsbehoefte’ is, vanwaar uit iemands oog valt op een negatief bericht, of een positief bericht.

Een vrouw had als negatief nieuws een artikel gekozen dat ging over het feit dat mensen ‘met een vlekje’ minder makkelijk toegang krijgen tot de arbeidsmarkt, ondanks alle goede voornemens en beleidsmaatregelen. Dit nieuws maakte haar moedeloos. Haar oog was erop gevallen omdat zij geeft om gemeenschappelijkheid, ze wil dat iedereen erbij mag horen. Als positief nieuws had ze een bericht over een kunstenares gekozen, die juist dankzij het behoud van haar uniciteit en doorzettingsvermogen na een lange weg van onbekendheid succes had gekregen. Dat bericht inspireerde haar en ze had het gekozen, omdat ze het hoopvol vond dat juist mensen die een afwijken tot de geaccepteerde gemeenschap kunnen gaan behoren. De interessebron, vanwaar uit ze beide berichten had gekozen, was dus dezelfde: het fenomeen gemeenschappelijkheid. Met het ene bericht voedde ze haar moedeloosheid, met het andere haar hoop en inspiratie.

En dat gold voor alle deelnemers: ieder had een andere behoefte, bijvoorbeeld respect, of zorg voor de natuur, waardoor die persoon negatieve en positieve berichten koos. Als je focust op positief nieuws, vervul je in wezen dezelfde persoonlijke ‘nieuwsgaringsbehoefte’ en je krijgt er een veel beter humeur van. Waar valt jouw oog op in het nieuws, waarom zie je dat en wat wil je zien? Je kan kiezen! Je kan ervoor kiezen om berichten te lezen die je inspireren en vertrouwen geven in de mensheid, in plaats van dat je je voedt met angst en machteloosheid.

Ik doe het experiment met mezelf, met het nieuws van vandaag, donderdag 23 februari.
Wat mij meteen opviel toen ik de krant openklikte was het bericht over
het zuiden van Italië, waar de grootste illegale vuilstortplaats van Europa ligt. Criminelen verdienen hier grof geld mee, terwijl in dit gebied meer kinderen sterven aan kanker dan in de rest van Italië. Ik voel een mengeling van grote woede en verbijstering. Ik kan zo’n bericht nauwelijks geloven, vind het echt vreselijk. Het interesseert me omdat ik nauwelijks kan geloven dat mensen zo slecht zijn. Hoe zit het met menselijke integriteit?

Voor een positief bericht moest ik flink zoeken. Via de site ‘The Optimist’, vond ik een berichtje op Nu.nl http://theoptimist.nl/ali-b-wil-echt-iets-groots-en-goeds/.  Een kort verslagje van een interview met Ali B, waarin hij zegt dat hij zijn bekendheid wil gebruiken om iets ‘groots en goeds’ te doen. Citaat: ‘Toen ik 21 was, vroeg ik me af: waarom is het donker? Nu vraag ik me af: waar haal ik het licht vandaan?’
Dit bericht maakt me echt blij: Ali B, iemand met een voorbeeldfunctie, wil bewust bijdragen aan een socialere wereld. Ik zie hem niet als een BN’er die zijn ijdelheid zit te bevredigen: ik geloof in zijn… ja… integriteit!

Dezelfde bron van nieuwsgierigheid dus weer, namelijk menselijke integriteit, waarom beide berichten mij raken. Betekent dit dat ik geen negatief nieuws meer wil lezen? Jawel, want ik probeer toch enigszins een beeld te krijgen van hoe het in de wereld is, maar ik kies ervoor meer te focussen op positief nieuws om mezelf te inspireren, zodat ik een beter humeur heb en ook zelf meer bijdraag aan een betere, integere wereld. Overigens bestaat in de VS een ‘Trumpfilter’, dat zou ik ook wel willen…

Mijn moeder van 88 is gelukkig met humor staat een positieve draai te geven aan het voor haar negatieve wereldnieuws. Na de eerste week van de nieuwe president van de Verenigde Staten zei ze: ‘Die Trump kan wel weer vertrekken, hij heeft zo goed als alles wat hij beloofd had al waargemaakt.’


Hester Macrander


woensdag 22 februari 2017

Opvoeding en Verbindende Communicatie


Opvoeding roept altijd veel op bij mensen. Het nieuwe tv-programma van RTL4' (21 febr.) 'Het beste voor je kind' was meteen trending op twitter. De meeste twitteraars verbaasden zich over, en veroordeelden, de extreme opvoedstijlen van de getoonde ouders. Vanuit Nonviolent Communication, ofwel Verbindende Communicatie, houd ik mij onder andere met opvoeding bezig. Een houding tussen ouders en kinderen die ik als respectvol ervaar, zag ik niet in het tv-programma, maar ook niet bij de veroordelende twitteraars.

Deze tweet viel mij op: '#hetbestevoorjekind aan het kijken. Arme kinderen.' Inderdaad: voeden wij wel op in het belang van de kinderen? In de opvoeding worden veel kinderen gespannen voor het karretje van de behoeftes van de ouders. De boze twitteraars doen echter waarschijnlijk hetzelfde met hun kinderen: die leren ze leven naar hun waarden en bijbehorende leefregels, alleen hun opvoedstijl is meer mainstream. De twitteraar die mij opviel dacht aan de kinderen.

Veel ouders leggen hun kinderen het door hun gewenste gedrag op. Zie zien het als hun taak om de kinderen te leren zich te gedragen. Kinderen worden als het ware voor het karretje van de behoeftes van de ouders gespannen. Straf (en beloning) is echter heel kostbaar voor relaties. Want wat gebeurt er innerlijk met je kind bij dwang? Die sluit zich af en ergens in de puberteit krijg je de rekening gepresenteerd: een teruggetrokken puber. Je wilt als ouder echter in verbinding blijven. Hoe kan je dat doen, zonder 'soft' op te voeden? Je wilt ook geen verwende prinsjes en prinsesjes kweken...

Het kind zien als menselijk wezen met eigen gevoelens en behoeftes, daar oog voor hebben en ook ruimte aan geven dat is in de Verbindende Communicatie cruciaal. Dat wil niet zeggen dat het kind alles mag doen wat het wil, maar het zorgt wel voor een respectvolle omgang, wederzijds. Het kind wordt gezien. Het mag huilen als het verdriet heeft, omdat het dat ijsje niet krijgt en wordt niet afgestraft met: 'Zeur niet zo'. Hoeveel volwassenen hebben niet juist daar last van: dat ze niet gezien zijn als kind?

In de Nonviolent Communication ben je als ouder helder over jouw behoeftes. Jij wil dat het kind op tijd, netjes aangekleed, met de juiste spullen in zijn tas op school zit. Het kind wil iets anders, wellicht spelen, of tv-kijken. Helderheid over wat jij wil en empathie hebben voor dat het kind iets anders wil, wat nu echter niet kan, voorkomt al heel veel conflicten. Tv en speelgoed 's ochtends buiten beeld houden en de focus richten op een plezierig aankleed- en eetritueel helpt uiteraard ook. Maar de essentie is dat kinderen graag bijdragen aan wat ouders gelukkig maakt. Straf is helemaal niet nodig en vertroebelt de relatie. Doet het kind iets uit respect, omdat hij/zij jou leuk vindt, of uit angst omdat hij/zij bang voor je is?

Kinderen zijn dus mensen! Ze worden echter vaak als ondergeschikt gelabeld, ze worden niet erkend in hun gevoelens, ze krijgen veel veroordelingen over zich heen, waardoor ze mogelijk hun eigenwaarde verliezen. En dan zit daar dus opeens die teruggetrokken puber. Veel ouders lijden daaronder en denken dat het nu eenmaal bij de puberteit hoort. Dat is niet mijn ervaring. Jongeren worden zelfstandiger en gaan meer hun eigen weg, maar dat kan prima in verbinding, dus in contact met jou.

De kern is dat eigenwaarde cruciaal is voor een mens. Door kinderen te labelen als onaffe volwassenen geef je ze voortdurend de boodschap dat ze niet goed genoeg zijn. Daar zullen zich naar gaan gedragen, want de onbewuste lat is te hoog, onhaalbaar, of ze zullen zich afwenden en hun eigen leven gaan leiden. Eigenwaarde = waarde geven aan dat wat er gewoon is, gevoelens en behoeftes. Erkennen door middel van empathie. En nogmaals: dat is iets anders dan hun zin geven.

Autoriteit doodt creativiteit door volgzaamheid… De hele tijd kinderen voorkauwen wat ze moeten, wat op school helaas te veel gebeurt, doodt creativiteit. Vertrouwen dat jonge mensen de wereld willen ontdekken, vrienden willen, een fijn leven willen: dat geeft ruimte aan kinderen en jongeren om het leven zelf te gaan ontdekken. Wees daarnaast een leuke, aantrekkelijke, betrokken en betrouwbare ouder en het kind zal je respecteren en de appel zal niet ver van de boom vallen.

Het gaat allemaal om de kwaliteit van de verbinding! Delen wat belangrijk is. Jij biedt iets aan: jouw opvoeding. Geef het kind ruimte daar het zijne of het hare van te vinden. Dat wens ik niet alleen de kinderen die ik zag in de extreme opvoedstijlen van het RTL-programma, maar dat wens ik alle kinderen.

Workshopdag Verbindende Communicatie en opvoeding: zaterdag 22 april. Zie hier voor meer info, ook over locatie en kosten.

Tevens Relatie Check-ups voor ouders en jongeren die uit verbinding zijn geraakt. Zie hier info.

woensdag 8 februari 2017

Overwinnen van triggerreacties...

Er zijn meerdere manieren waarop je Verbindende Communicatie kunt verdiepen. Overigens, ook mensen die nooit de basistraining hebben gedaan, maar wel andere aanverwante trainingen en die hier een verrijking in zien, zijn welkom in een verdiepingstraining bij mij.

Even voor de helderheid. De basis gaat om: zonder oordeel contact maken op het niveau van gevoelens en behoeftes. Vanuit zelfempathie je eerlijk uitspreken en daarnaast empathie voor de ander opbrengen. Als beider behoeftes helder zijn zoek je strategieën die beider behoeftes vervullen. Gevoelens, behoeftes en strategieën vertaal je in heldere en concrete verzoeken en je zoekt afstemming daarin. Deze basis wordt in twee dagen behandeld.

Ik heb momenteel twee verdiepingstrainingen: Win-win. Onderhandelen en feedback: verbindende gesprekken voeren. En: Face! Triggerreacties omzetten in constructief handelen.
Face is gericht op bewustzijn van eigen kwetsbaarheden en daarin positieve keuzes creëren: fight, flight, freeze-reacties negatieve kernovertuigingen, schaamte en schuld-gevoelens omzetten in constructief gedrag, dat je behoeftes wel dient. Die vind ik erg interessant. Daar gaat dit stukje verder over. Reageren vanuit triggers is namelijk juist niet dienend aan wat je nodig hebt. Integendeel: het brengt je altijd verder van huis.

Als een auto mij rechts inhaalt schrik ik. Mijn reactie is dat ik de neiging heb even te gaan bumperkleven om deze persoon duidelijk te maken dat dit echt niet kan. Mijn schrik komt voort uit mijn behoefte aan veiligheid in het verkeer. Bumperkleven draagt daar niet aan bij. Dus: laten gaan… adrenalinegolfje verdragen… en mezelf voorhouden dat deze persoon daar een reden voor heeft, zoals haast. En: beter in de gaten houden dat ik niet onnodig op de linkerbaan rijdt.

Op een netwerkborrel waar je je niet op je gemak voelt, verschuil je je achter een grote plant en eet je de nootjes op, want met volle mond kan je immers niet praten. Excuus... Ondertussen wil je er juist graag bij horen en met mensen praatjes maken. Dus wat kan je doen? Bijvoorbeeld met een gemakkelijke collega meelopen en in diens vaarwater ook in contact met mensen komen, dat helpt.

Als een collega, of een leidinggevende je feedback geeft waar jij duidelijk een oordeel in hoort, klap je dicht. Je denkt er het jouwe van en thuis weet je wat je had willen zeggen. Ter plekke je realiseren dat je onaangenaam geraakt bent en kunnen zeggen: ‘Daar schrik ik van, ik wil graag even kijken wat er precies speelt’, houdt de verbinding open en belangrijker nog: je bevriest niet door je schrik te benoemen.

Als je het mechanisme van FFF-reacties doorhebt, kan je zien dat het vaak soortgelijke situaties zijn die jou triggeren. Die raken namelijk aan jouw negatieve kernovertuiging. Als jij diep van binnen denkt, dat je niet echt de moeite waard bent -een oude kernovertuiging-, dan zal je altijd geraakt zijn als iemand jou passeert, of niet groet bij binnenkomst, of weinig ruimte geeft in een vergadering. Die persoon bedoelt dat wellicht niet zo, maar jij reageert vanuit die oude groef. Daar zicht op krijgen en de groef verleggen door een positieve kernovertuiging in het leven te roepen verandert je gedragspatroon.



De laatste stap is dan echt verantwoordelijkheid te nemen voor jezelf. Niet uit schaamte voor de behoeftes van anderen zorgen. Niet vanuit schuld de verantwoordelijkheid van anderen op je nemen. Bij de ander laten, die kan voor zichzelf zorgen. Je hebt je handen vol aan jezelf. Je kan verbinding maken met de ander, zonder verstrikt te raken. Opluchting.


Deze drie stappen behandel ik in de Face-verdiepingstweedaagse op vrijdag 14 & zaterdag 15 april en vrijdag 23 & zaterdag 24 juni.
Ik bied ook een verdieping aan in een reeks donderdagavonden en daarin behandel ik van beide trainingen een en ander, dus ook van onderhandelen en feedback.: 16-3, 23-3, 30-3, 6-4, 13-4, 20-4.

Een derde verdiepingstraining zou kunnen zijn: waarneming scheiden van oordelen en interpretaties. In tijden van ‘nepnieuws’ is dat een hele mooie uitdaging. Ik ga het eens onderzoeken...






zondag 22 januari 2017

Het reptielenbrein overwinnen

In mijn ideale samenleving staat zorgzaamheid centraal: voor jezelf en tegelijkertijd voor de ander. Ieder mens heeft namelijk veiligheid nodig, sociale verbinding, autonomie, zingeving en zo meer. Wat we met zijn allen nodig hebben is een nieuwe, gedeelde, moraal gebaseerd op de universele behoeften van de mens.
In mijn ideale samenleving leeft iedereen in harmonie met –en respect voor- de eigen emoties & behoeften, in harmonie met –en respect voor- de emoties & behoeften van anderen. 

Het voertuig is empathie, niet voor niets is dit in elke religie de basis, de overeenkomstige factor. Het begint bij empathisch luisteren naar onszelf en anderen. Velen hebben geen idee wat dit echt is, en ook wat het niet is. Het is in ieder geval niet: adviseren, opvoeden, of sympathiseren. Het is wel: erkennen wat er in jou leeft en wat in anderen leeft, zonder oordeel. Dat is de start: erkenning.

Sinds tien jaar houd ik mij bezig met Nonviolent Communication, in Nederland wordt het steeds vaker ‘Verbindende Communicatie’ genoemd. Ik ben er inmiddels internationaal gecertificeerd trainer in, geef trainingen, interactieve lezingen en ik publiceer erover. Ook de Sociocratie, met de Consent-besluitvormingsmethode en de Deep Democracy behoren tot mijn inspiratiebronnen. Deze hangen allemaal met elkaar samen. Hoe kunnen we de wereld voor iedereen een beter oord maken? Weg met het cynisme, want het kan!

Mensen het bewustzijn geven dat alles wat ze doen – en niet doen-  gedaan wordt om een (dikwijls onbewuste) behoefte te vervullen, dat is waar ik me in mijn trainingen mee bezighoud. Op behoefteniveau ontstaat geen strijd, want die behoeftes zijn er nu eenmaal. Op strategie-niveau ontstaat strijd: hoe mensen behoeftes vervullen. Dus kunnen we op zoek gaan naar strategieën die ieders behoeftes vervullen? Dat is de grote uitdaging, zowel thuis als in de wereldpolitiek.


Wat je hiervoor nodig hebt is wezenlijke nieuwsgierigheid naar wat er in jezelf omgaat en in anderen. Dan moet je dikwijls door een laagje angst heen. Onze primitieve driften, drijven ons dikwijls tot ‘fight-, flight-, freeze-reacties’ en die brengen ons juist niet waar we wezen willen. Alsmaar weer reflecteren op de momenten die niet gingen zoals je had gewenst helpt daarbij. 

Overigens ook: vieren van alle momenten die wel gingen zoals je wenst! Dit brengt een verrijking van ons bewustzijn en het leidt tot persoonlijke ontwikkeling. Kunnen we nu eindelijk eens die primitieve dierlijke driften overwinnen en met elkaar een menswaardige beschaving creëren?!
Elke dag weer is een uitdaging, om alle momenten dat je getriggerd wordt verantwoordelijkheid te nemen voor wat er in je leeft in goede afstemming met anderen. In het verkeer, een rij in de winkel, communicatie met collega’s, hoe je je kinderen opvoedt, wat je op social media post en hoe men daarop reageert: alsmaar weer kan je oefenen om in verbinding te zijn met jezelf en de ander, op een manier die niemand schaadt maar die iedereen verrijkt.

Mijn grote wens is dat de wijsheid van de Nonviolent Communication doordringt tot degenen op verantwoordelijke posities: politici, directeuren van grote bedrijven en van grote instellingen. Hoe mooi zou het zijn als in de politiek empathisch naar elkaar geluisterd wordt, als de onderliggende waarden helder op tafel komen en er dan pas naar oplossingen wordt gezocht, die aan ieders waarden tegemoet komen. Ik geloof erin.

In mijn ideale samenleving wordt overvloed gedeeld, vanuit het besef dat schaarste altijd tot strijd leidt en de wereld onveilig maakt. Voor ieder die wil dat de wereld een veilig oord is voor iedereen: verdiep je ten eerste in jezelf: wat doe jij dat ons nog van vrede afhoudt?





vrijdag 13 januari 2017

Meer aandacht voor motivatie in het Voortgezet Onderwijs

 Het voortgezet onderwijs kent helaas nog steeds te veel drop-outs. Het programma Dreamschool (momenteel een serie van drie afleveringen op NPO3, woensdagavond) laat overtuigend zien dat elke voortijdig schoolverlater een individu is met onbenutte vermogens, kwetsbaarheden en een dikwijls tragisch verhaal van een zwak thuisfront. De oprichtster, bokskampioene en zelf voortijdig schoolverlater, Lucia Rijker, stelt: zie de potentie van elke leerling. Helaas slaagt het voortgezet onderwijs daar blijkbaar onvoldoende in.
Wat het programma ook laat zien is dat leerlingen moeilijk in beweging te krijgen zijn. Deze drop-outs krijgen uitgekiend lesprogramma voorgeschoteld, van bekende Nederlanders zelfs, maar hangen toch al snel weer ongeïnteresseerd achterover.

Het VO gaat mij aan het hart, omdat ik de leeftijd van 12-18 cruciaal acht voor een vervullend mensenleven. Als ergens in die jaren geen innerlijk vuurtje gaat branden, kunnen mensen een leven lang dolen tussen diverse beroepen, zonder dat er richting in zit. Ik zie de taak van het VO dan ook als het aansteken van vuurtjes, waarbij de leerling zelf de brandstof al in zich heeft. Een leerkracht is primair een vuurtjesaansteker, in tweede instantie gaat het om kennis overbrengen. Zonder brandend vuurtje, slaat de kennis niet aan.

De potentie zien van elke leerling vind ik uitermate belangrijk, maar daarnaast is er veel meer aandacht nodig voor de vraag: wat motiveert een leerling? In de tijd dat ik in het VO zat, deed deze vraag er niet toe, in de tijd dat ik lesgaf in het VO deed deze vraag er te weinig toe (waardoor ik er ook weer uit ben gestapt) en nu ik Dreamschool zie besef ik weer dat dit de sleutel is. Wat zet jongeren in beweging? Waaruit putten ze de nodige energie om welk doel te bereiken?

Aan motivatie gaat iets vooraf: inspiratie, ergens in geloven. Plus dat bij motivatie gerichtheid op een doel nodig is: iets willen bereiken. Inspiratie, motivatie, vooruitgang, doel. Motivatie staat niet op zichzelf.

Het probleem in het VO is dat volwassenen verwachten van leerlingen dat ze gemotiveerd zijn, terwijl aan de basis de inspiratie (het geloof) al ontbreekt en het doel, dat diploma, voor veel leerlingen een nietszeggende abstractie is. Dus zijn jongeren, die mooie jongeren met hun ongelofelijke potentie, heel goed in niets doen. Een stelling van mij is: jongeren kunnen bergen verzetten, maar ze kunnen zich ook als een berg verzetten. In dat verzet schuilt heel veel potentiële energie. Hoe kan je die ten goede aanwenden? Ik deel volledig Lucia Rijkers missie en ben ook blij met dit programma. Het is een helder inkijkje in wat werkt en wat niet.

Eerlijk gezegd kan ik de jongeren van Dreamschool, die in de eerste les alweer gingen bankhangen, geen ongelijk geven. Is hun überhaupt gevraagd wat ze willen leren? Lesstof wordt jongeren sowieso alsmaar ongevraagd voorgeschoteld. Op die leeftijd krijgen ze echter steeds meer hun eigen voorkeuren en interesses, mogen die ertoe doen? Het feit dat hun niets gevraagd wordt, en ze les na les over zich heen krijgen, creëert een consumptieve en dus onverschillige houding.
Ook het begrippenkader van de lesgever sluit niet altijd aan. Als de kloof tussen wat leerlingen niet weten en wat ze aan leerstof aangeboden krijgen te groot is, wat kunnen ze dan doen? Ze kunnen aangeven dat ze het niet snappen, maar als de lesgever het jargon, of de lesstof, niet aanpast zijn ze machteloos en kunnen ze niets anders doen dan de les uitzitten. Dat is saai, plus dat ze moedeloos worden van het feit dat ze dit blijkbaar weer niet kunnen. Dat ze na de les een joint gaan roken, om het zoveelste gevoel van falen te dempen, snap ik, al denk ik met heel mijn hart: doe dat nou niet!
Dan heb ik het nog niet eens over de wijze waarop de lesstof aangeboden wordt: meestal via taal en abstracties. Iets leren via doen en beleving werkt dikwijls beter en wordt door de meeste jongeren als leuker ervaren. In Dreamschool zie je dat duidelijk bij de les fotografie, daar komen de meesten wel in beweging en ervaren ze positiviteit.

In Nederland is het VO gelukkig in beweging, scholen onderscheiden zich steeds meer in aanpak, vanuit inspiratie. Er valt dus iets te kiezen. Het blijft echter worstelen met geld- en ruimtegebrek. Helaas hanteert men ook op veel scholen nog een te massaal, klassikaal, systeem, waarin brave leerlingen het goed doen, maar waarin leerlingen zonder sterke basis verzuipen en leerlingen met een te sterke eigen wil niet passen.


Het voortgezet onderwijs heeft een enorme verantwoordelijkheid: jonge mensen in een cruciale levensfase richting geven in hun leven. Mijn wens is dat er veel meer aandacht (en geld) besteed wordt aan wat hier allemaal bij komt kijken. Dreamschool toont het belang hiervan overtuigend aan.

woensdag 28 december 2016

Wat beweegt de boze witte man?



We moeten tegenwoordig luisteren naar de boze, witte man. Ik heb daar niet zo’n zin in, want ik ben mijn hele leven bang geweest voor boze witte mannen. Op scholen, in het destijds ouderwets georganiseerde huisgezin, in de kerk: witte mannen waren de baas en hun zin dwongen ze af met boosheid, of met dreigende boosheid. 

Met ‘luisteren’ werd bovendien ‘gehoorzamen’ bedoeld. Het was een manier om leiding te geven, de baas te zijn. Ik kreeg een fikse hekel aan deze boze-witte-mannen-methode, omdat het de emoties en wensen van anderen ontkent en ondergeschikt maakt. Dezelfde argwaan ervaar ik nu dus weer bij het ‘moeten’ luisteren.

Bovendien ben ik ontzettend bang voor boze witte manlijke leiders zoals Trump en Wilders, die volkswoede aanwakkeren en daar hun politieke macht op baseren. Boze massa’s van witte mannen, die buiten zinnen zijn…, daar kan je veel destructiefs mee doen.

Mijn grote wens is dat boze witte mannen zich beter gaan uiten. Als ze kunnen vertellen wat hun werkelijk beweegt, wat onder hun boosheid schuilt, pas dan is er een dialoog. Nu schreeuwen ze alleen maar; ze willen dat je geïmponeerd bent.
Het uiten van boosheid geldt in de psychotherapie al een tijd niet meer als verstandige methode, omdat het de adrenaline vergroot. Slaan op kussens maakt de boosheid erger, agressie neemt juist toe. Geen ontlading, maar een oplading. Het is beter boosheid te laten zakken en te zoeken naar constructieve manieren om het probleem aan te pakken. Iemand is niet voor niks boos, er is wel iets aan de hand.

Vaak zit achter boosheid verdriet, maar dat willen mensen niet graag voelen, dat is onprettig en wordt als kwetsbaar ervaren, dus zijn ze liever boos. Angst kan er ook achter schuilen, dat willen mensen nog minder voelen, want dan hebben ze geen controle over de situatie. Verdriet en angst worden dus gemaskeerd door boosheid, dat geeft in ieder geval nog energie. Boosheid zet aan tot actie, tot op zekere hoogte is dat nuttig, tot daar waar het omslaat in destructie.

De filosofe Martha Nussbaum trok in december in Nederland volle zalen met haar boodschap dat woede omgebogen kan worden naar iets constructiefs. Daar luister ik heel graag naar. Zij ziet als grote voorbeelden zachtaardige, gekleurde mannen als Ghandi, Martin Luther King, Nelson Mandela en Obama. Niet toevallig baseerde Marshall Rosenberg zich op Ghandi en Martin Luther King toen hij in de tweede helft van de vorige eeuw de ‘Nonviolent Communication’ ontwierp.

Een interessante stelling van Rosenberg is dat onder ieder negatief oordeel een onvervulde behoefte schuilt. Zijn methode gaat over empathisch luisteren en ontdekken welke universele menselijke behoeftes er achter emoties schuilen.

We focussen veel te veel op emoties en blijven daarin hangen, waar het werkelijk om gaat zijn de behoeftes, of noem het: waarden. Als er geen behoefte, of waarde, in het spel zou zijn, zou het mensen niets kunnen schelen. Daar oog voor hebben kan angels uit conflicten halen.

Sommige mensen, vooral als ze heel boos zijn, willen niet dat je naar ze luistert en ze willen al helemaal niet dat je hun behoefte ontdekt en erkent. Dat ervaren ze als een ongewenste intimiteit, die bovendien hun boosheid doet afnemen. In dat geval moet je ‘empathisch raden’. Ook dat kan al helpen om verbinding te vinden met boze mensen.

Laten we eens proberen te raden wat boze witte mannen beweegt. Als voorbeeld neem ik het oordeel van Geert Wilders naar aanleiding van de recente aanslag in Berlijn, dat Angela Merkel bloed aan haar handen heeft. Een pittig verwijt. Hij vindt dus dat ze onzorgvuldig heeft gehandeld. Welk gevoel hoort daarbij? Onveiligheid, dus angst. Zijn behoeftes zullen liggen op het gebied van rust, gemak, veiligheid: dat geeft vrijheid van bewegen. 

Wilders is bang voor religieus fanatisme, in dit geval uitingen van de islam. En wat is religieus fanatisme? Daar zitten ook oordelen in: namelijk dat iedereen op een bepaalde manier moet leven. Wat voor gevoel zit daaronder? Ik vermoed ook angst, dat het anders een oncontroleerbaar zootje wordt. Dus het gaat hier ook om de behoeftes rust, gemak, veiligheid: dat geeft in dit geval eensgezindheid, saamhorigheid.

Als beide partijen zouden zien dat het in essentie om dezelfde universele menselijke behoefte van veiligheid gaat, misschien zijn ze dan bereid andere strategieën te bedenken. Nu brengen ze namelijk met hun agressieve methodes hun eigen veiligheid in het geding. Anderen je wil opleggen, wat religieuze fanatici doen, veroorzaakt strijd. En als boze witte man je afsluiten voor elke vorm van dialoog, veroorzaakt ook strijd. 

Veiligheid creëer je alleen als je zelf uit het strijdmodel stapt. Maar willen boze witte mannen naar deze boodschap luisteren?

zondag 11 december 2016

De Vertrouwenscrisis

Het stof is neergedwarreld rondom Terlouws betoog bij De Wereld Draait Door over vertrouwen. Het is enthousiast omarmd, het touwtje uit de brievenbus is ook verguisd als overdreven romantisch, tevens als irrealistisch. Zijn bewering dat er een gebrek is aan vertrouwen wordt door wetenschappelijk onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau niet gestaafd. Wat evengoed blijft staan, is dat zijn betoog massaal aansloeg: men heeft behoefte aan meer vertrouwen, dat geeft rust en ontspanning in een samenleving. 

Vertrouwen heeft als basis dat je ervan uitgaat dat vrijwel iedereen gericht is op het goede, dat niemand een ander en de wereld schade wil berokkenen. De mens is evengoed tot haat en kwaad in staat, tot uitbuiting en gerichtheid op eigenbelang. Dus hoe organiseer je vertrouwen, hoe zorg je dat men het goede wil doen? Waar Jan T. het over heeft is in essentie een crisis van de moraal.

Vertrouwen heeft dus impliciete afspraken nodig, waar we het over eens zijn, zoals dat je jezelf niet zal verrijken ten koste van anderen, of dat je elkaar helpt in tijden van nood. Vroeger was de christelijke moraal de basis; die morele bodem is echter weggevallen. Waarop baseren wij onze spelregels als het gaat om onze handel en wandel? Dat lijkt nog slechts een economische basis te hebben: 'ieder voor zich', 'het recht van de sterkste'.

Onlangs was in het nieuws dat er veel onnodige verrichtingen door artsen worden verricht vanuit financiële motieven. Ik wil in een wereld leven, waarin ik de gezondheidszorg kan vertrouwen, zodat ik niet overbodig geopereerd wordt, omdat iemand zijn hypotheek moet betalen. Onlangs zag ik Edith Schippers, Minister van Volksgezondheid, in een interview toegeven dat er te veel zout in voedsel zit, dat dit schadelijk is voor de gezondheid, maar ze kan daar niets aan doen, want dat zou de concurrentiepositie van Nederlandse producten op de Europese markt verzwakken. Ik wil in een wereld leven, waarin ik het voedsel kan vertrouwen; dat ik niet ongezonder wordt door te veel zout, suiker, of houdbaarheidsstofjes, omdat de concurrentiepositie van het product op de Europese markt boven onze gezondheid gaat.

Met regelmaat duikt in het nieuws weer een manager op die zichzelf verrijkt heeft. Ik wil in een wereld leven waarin ik mensen die belangrijke functies bekleden, zoals personen die een zorginstelling, een woningcorporatie of een scholengroep leiden, zichzelf niet verrijken over de ruggen van de doelgroep waarvoor ze op aarde zijn. Geert Wilders heeft afgelopen vrijdag de rechterlijke macht geschoffeerd en in de Telegraaf had hij het over ‘schoon schip maken’. Ik wil in een wereld leven waarin ik de mensen die onze wetten maken kan vertrouwen, dat ze er zijn voor iedereen, dat ze met wijsheid over hun persoonlijke grenzen en landsgrenzen kunnen kijken.Ik wil in een wereld leven, waarin iedereen snapt dat veiligheid een basisbehoefte is van iedereen. 

Terlouws betoog was vooral een oproep aan de politiek om het klimaatprobleem aan te pakken. Het gaat hem om de toekomst van de aarde voor onze kinderen. Mijn kinderen zijn net op kamers gegaan en ik heb ze allebei een opblaasbaar rubberbootje met peddels meegegeven. Terlouws verhaal sloeg aan bij mij, vooral door de emotie van bezorgdheid en betrokkenheid. Daar heb ik het volste vertrouwen in: gevoel, empathie, omdat alles van waarde weerloos is. Sensitiviteit voor het kwetsbare kan ons gerichtheid geven op het doen van het goede. 

Zal ik ook meegaan met de huidige trend en een politieke partij oprichten? Dan stel ik voor de 'Partij voor de Kinderen' en dan meteen internationaal. Deze partij maakt bovendien alle andere partijen overbodig, dus dat schiet qua besluitvorming lekker op. Jan Terlouw wordt vast wel lijstduwer.